روشهاي پشتيباني تصميم كيفي (Qualitative Decision Support Methods)

روشهايي كه در بخش‌هاي پيشين بررسي شدند پايه و فرم رياضي دارند. روشهاي كيفي براساس الهام و درك استدلال توسط انسان بنا شده‌اند. روشهاي حل مسأله‌اي كه استنتاج در آنها با استفاده از مدل‌هاي سمبوليك و عملگرهاي منطقي صورت مي‌گيرد به روشهاي اكتشافي (Heuristic Method ) موسوم‌اند. با اين وجود همه استنتاج‌هايي كه توسط سيستم‌هاي مبتني بر اطلاعات انجام مي‌شوند اكتشافي نيستند. بيشتر موضوعاتي كه در سيستم‌هاي مبتني بر اطلاعات مطرح مي‌شود بيش از آنچه اكتشافي باشند، تعريفي و ساختاري‌اند. اصطلاحات عمومي‌تر مانند روشهاي سمبوليك (Symbolic) يا كيفي براي تعريف اين دسته روشها مناسب‌ترند.

روشهاي سمبوليك تركيبي از واحدهاي تصميم‌گيري اوليه (Elementary Decision Units) است كه با مسائل تصميم‌گيري آماري دوكلاسي تك ويژگي تفاوت چنداني ندارند. واحدهاي تصميم‌گيري اوليه ارتباط يك ويژگي اندازه‌گيري‌شده را با مقدار آستانه مي‌سنجند. در روشهاي پشتيباني تصميم مبتني بر قاعده (Rule Based)، نتيجه چنين سنجشي با يك عبارت بولي مانند E بيان مي‌شود. مقدار منطقي E مي‌تواند «درست» يا «نادرست» باشد. براي مثال عبارت: E = X > L«درست» است اگر مقدار ويژگي X از آستانه L بزرگتر باشد. مثال ديگر به اين صورت است: « نشانه S وجود دارد E = » اين عبارت «درست» است اگر S وجود داشته باشد. عبارت E مي‌تواند پيچيده‌تر باشد و دربرگيرنده چندين ويژگي يا عبارت‌هاي ديگر هم باشد. براي مثال فرمول‌بندي Minnesota Code براي طبقه‌بندي ECG در كلاس‌هاي بيماري مختلف بكار مي‌رود. Minnesota Code تركيبي از جدول «درستي» و فلوچارت است كه شامل ريزتصميم‌ها ي (Microdecision) متعدد است. براي مثال معادله دهم در   Minnesota Code به صورت زير است:

(S03/0 > طول Q در بعد V6) and (> V3 نسبت دامنه Q/R)E =

عبارت كلي استدلال اكتشافي به صورت زير است:

If    E     then   {action 1}   else   {action 2}

عبارت منطقي E مي‌تواند يك جمله ساده باشد يا يك عبارت پيچيده. action مي‌تواند تصميم نهايي باشد يا گذر به مرحله بعدي را نشان دهد تا آزمون ديگري نيز انجام گيرد.

دنبالة ريزتصميم‌ها به اطلاعات موجود از بيماري، مراحل فرآيند تصميم‌گيري و اهداف فرآيند تصميم‌گيري وابسته است. دركل سه استراتژي براي تصميم‌گيري اكتشافي توسط كامپيوتر استفاده مي‌شود:

  • استفاده همزمان از همه ريزتصميم‌ها (جدول تصميم يا جدول درستي)
  • استفاده دنباله‌اي از ريزتصميم‌ها (فلوچارت يا درخت تصميم)
  • استفاده از ريزتصميم‌هايي كه به صورت قاعده‌هاي عملكرد-موقعيت (Situation action) بيان شده‌اند (قاعده پايه يا استدلال كيفي)