• مشخصات کلی دوره کارشناسی ارشد علوم کامپیوتر- گرایش علوم تصمیم و مهندسی دانش

۱ مقدمه

در پنجاه سال گذشته بروز تحولات گسترده در زمینه علوم کامپیوتر و ریاضیات، تغییرات عمده ای را در عرصه های متفاوت حیات بشری به دنبال داشته است. در سالیان اخیر، تحولات ناشی از فناوری های اطلاعات و ارتباطات بیشترین تاثیر را در حیات بشر داشته‌اند. دنیای ارتباطات و تولید اطلاعات و دانش به سرعت در حال تغییر بوده و تحولات گسترده‌ای را در تمامی عرصه های اجتماعی و اقتصادی بشریت به دنبال داشته است و تاثیر آن بر جوامع بشری به گونه‌‌ای است که جهان امروز به سرعت در حال تبدیل به یک جامعه بزرگ اطلاعاتی و دانش محور است. دنیای امروز، با اطلاعات به عنوان داده جمع آوری شده، ذخیره شده، ‌بازیابی شده، پردازش شده و ارائه شده سرو کار دارد و به مواردی همچون اعتبار،‌کیفیت و ارزش اطلاعات به صورت جانبی، و نهایتا به استخراج دانش از آنها توجه دارد.

فرصتی که حجم زیاد اطلاعات دیجیتالی موجود در کامپیوترها و حضور کامپیوتر در همه جا به بشر می‏دهد استفاده سریع و ارزان از اطلاعات است. در این فضای دیجیتالی مسایل متنوعی همچون کنترل محیط،‌ ذخیره‌سازی، انتقال، دریافت، اشتراک اطلاعات، محاسبات پیچیده، مدل‏سازی شرایط مجازی، ‌خودکارسازی کارها، تصمیم‏گیری، تحلیل محتوا و ارتباطات چند رسانه‏ای مطرح است. در چنین جامعه اطلاعاتی، سرعت در پاسخگویی از یک نیاز به یک الزام تبدیل شده است.

کارشناسی ارشد علوم کامپوتر گرایش علوم تصمیم و مهندسی دانش به عنوان یک گرایش میان رشته‌‌ای در مهندسی و محاسبات نرم طبقه‏بندی می‏شود و هدف آنها ارائه راه‌حل های استخراج، ‌استنباط، تصمیم‏سازی و پاسخگویی به پرسش‏ها و نیازهای جامعه امروزی،‌ براساس روشهای علوم ریاضی و نوین مهندسی است. از آنجا که ریاضیات چارچوب محکمی را برای مدل سازی و حل مسائل گوناگون ارائه می‏دهد، در مهندسی بسیار مورد توجه است، اما هنوز برای بسیاری از مسائلی که در این چارچوب مدل می‌شوند،‌ ریاضیات فعلی راه حلی را ارائه نمی‌دهد، در چنین مواردی روش های نوین مهندسی که از طبیعت ملهم شده‏اند،‌ برای ارائه جوابی درخور، مورد توجه هستند. کارشناسی ارشد علوم تصمیم و مهندسی دانش، ‌تلاشی است برای پاسخوگویی به این نیاز.

 

 

 

  • تعریف و اهداف

دوره کارشناسی ارشد علوم کامپیوتر-گرایش علوم تصمیم و مهندسی دانش یکی از رشته‌هایی است که از ارتباط تنگاتنگ رشته های مهندسی و علوم ریاضی به وجود می آید و هدف آن پرورش مهندسان و پ‍وهشگرانی است در جهت تحقق خواسته های زیر:

  • تربیت متخصصین استخراج دانش و تصمیم‌سازی در حضور عدم قطعیت،‌که آگاه به روش‌های ریاضی و نیز روش های هوشمند و نوین در مهندسی باشند
  • پرورش مهندسانی با قابلیت شناسایی نیاز برای سامانه‌ها و روش های تصمیم‌سازی مناسب در انواع سیستم های نرم افزاری و اطلاعاتی برای حل یک معضل یا زمینه خاص
  • افزایش بهره‌وری با هدف بهبود و ارتقاء فرآیندهای تصمیم‌سازی در سازمان‌ها، شبکه‌ها و جامعه
  • تربیت مهندسینی که قادر باشند به عنوان آنالیست و تحلیلگر در کنار مدیران مختلف فعالیت نمایند، و آنان را در گزینش راهکار و تصمیم‌سازی یاری نمایند. این مهم براساس استخراج اطلاعات از داده ها و تصمیم سازی بهینه انجام خواهد گرفت.
  • پرورش مهندسانی که قادر باشند سامانه‌های نرم افزاری و اطلاعاتی مورد نیاز را برای کسب دانش یا تصمیم سازی برای حل یک معضل یا زمینه خاص،‌ طراحی و پیاده سازی نمایند.

 

 

 

  • شرایط گزینش

پذیرش در این دوره منوط به موفقیت در آزمون متمرکز ورودی کارشناسی ارشد علوم کامپیوتر- گرایش علوم تصمیم و مهندسی دانش می باشد.

دانش آموختگان دوره های کارشناسی مهندسی کامپیوتر، مهندسی فناوری اطلاعات،‌ مهندسی برق، علوم کامپیوتر و ریاضیات می توانند در این دوره شرکت کنند. دروس آزمون ورودی این دوره، در جدول ۱ آورده شده است.

جدول ۱: دروس آزمون ورودی

 
۱ احتمال و آمار مقدماتی ۳
۲ تحقیق در عملیات ۱ ۳
۳ ساختمان داده‌ها و الگوریتمها ۳

 

تبصره: علاوه بر دروس آزمون ورودی، انتظار می رود پذیرفته شدگان، ‌در آغاز دوره از دانش کافی در دروس پیش نیاز بهره‌مند باشند. این دروس عبارتند از: محاسبات عددی، ریاضیات مهندسی و هوش مصنوعی. بنابراین با تشخیص گروه آموزشی، پذیرفته شدگان ملزم به گذراندن دروس پیشنیاز خواهند بود.

  • طول دوره و شکل نظام

کارشناسی ارشد علوم تصمیم و مهندسی دانش در ۴ نیمسال تحصیلی برنامه ریزی شده است که طول آن طبق مقررات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اطلاعات حداکثر سه سال می تواند باشد و شامل ۳۲ واحد به شرح زیر است:

  • دروس پایه حداقل ۹ واحد
  • دروس اختیاری حداکثر ۱۵ واحد
  • سمینار ۲ واحد
  • پایان نامه کارشناسی ارشد ۶ واحد

اطلاعات مربوط به این ۳۲ واحد به همراه اطلاعات مربوط به دروس پیش نیاز در بندهای ۴-۱ تا ۴-۳ آورده شده است.

۴-۱-دروس پایه

دروس پایه به گونه ای انتخاب شده اند که مبانی و اصول لازم برای رشته علوم تصمیم و مهندسی دانش را پوشش دهند و نسبت به دروس اختیاری دارای اولویت می باشند. این دروس همگی ۳ واحدی بوده و در جدول شماره ۲ معرفی شده‌اند. لازم به ذکر است که درس مبانی محاسبات نرم، درس اصلی این رشته است و اخذ آن الزامی است، ضمن آن دانشجویان ملزم هستند که حداقل دو درس دیگر از دروس پایه را نیز اخذ نمایند.

جدول ۲:دروس پایه

 
۱ مبانی محاسبات (رایانش)نرم ۳
۲ ریاضیات یادگیری ۳
۳ یادگیری ماشین ۳
۴ تصمیم گیری با معیارهای چندگانه ۳

۴-۲-دروس اختیاری

دروس اختیاری، امکاناتی را برای فعالیت تخصصی و تمرکز بیشتر دانشجو در یک زمینه خاص برای مطالعات نظری در زمینه استخراج دانش/ علوم تصمیم، مدل‌سازی دانش، و ارایه راهکار و پیاده سازی آن برای حل یک مساله خاص، فراهم می‌آورند. این دروس نیز همگی ۳ واحدی می‌باشند و در جدول ۳ معرفی شده‌اند. دانشجویان در صورت اخذ ۳ درس از دروس پایه، ملزم خواهند بود ۵ درس از دروس اختیاری را اخذ نمایند. و در صورتی که هر ۴ درس پایه را اخذ کرده باشند، گذراندن ۴ درس اختیاری، برای آنان الزامی خواهد بود.

 

 

 

جدول۳: دروس اختیاری

 
۱ اطلاعات و عدم قطعیت ۳
۲ داده کاوی ۱ ۳
۳ داده کاوی۲ ۳
۴ متن کاوی و وب کاوی ۳
۵ شبکه های عصبی مصنوعی ۳
۶ سیستم های هوشمند گسترده و چند عامله ۳
۷ بهینه سازی فراابتکاری (فرایافتار- بنیان) ۳
۸ بهینه سازی ریاضی-بنیان ۳
۹ سیستم های تصمیم گیری فازی ۳
۱۰ نظریه بازی ۱ ۳
۱۱ احتمال و آمار فازی ۳
۱۲ فرآیندهای تصادفی ۳
۱۳ محاسبات عددی پیشرفته ۳
۱۴ مدیریت دانش ۳
۱۵ مباحث ویژه ۳

 

۴-۳-سمینار و پایان نامه کارشناسی ارشد

گذراندن درس سمینار که ۲ واحدی است برای دانشجویان این دوره اجباری می باشد. در این درس دانشجو با گزینش یک موضوع و با نظارت یک استاد راهنما پیرامون موضوع انتخاب شده مطالعه و پژوهش به عمل می‌آورد. این پژوهش می باید در برگیرنده تاریخچه‌ای از پژوهش‌های انجام شده، وضعیت کنونی و پیش بینی روند پژوهش مورد نظر باشد. دانشجو باید در خاتمه از پیشنهاد پروژه پایانی خود براساس یافته های این پژوهش به صورت شفاهی و با حضور استاد راهنما دفاع نموده، و به صورت کتبی ارائه نماید.

موضوع پیشنهادی باید در یکی از زمینه های مرتبط با گرایش باشد و زمینه علمی و عملی لازم برای انجام آن با درس های اخذ شده توسط دانشجو، فراهم شده باشد.

در صورت موفقیت در این درس ۲ واحدی، دانشجو می تواند برای تکمیل دوره با انجام یک پایان نامه ۶ واحدی به تحقیق و پژوهش پیرامون موضوع پیشنهادی بپردازد. موضوع پایان نامه باید در یکی از زمینه های مرتبط با گرایش باشد و زمینه علمی و عملی لازم برای انجام آن با درس های اخذ شده توسط دانشجو، فراهم شده باشد. همچنین به جای درس پایان نامه دانشجو می‌تواند ۲ درس از دیگر درسهای کارشناسی ارشد علوم کامپیوتر اخذ نماید.

مقررات مربوط به دفاع و ارزیابی پایان نامه مطابق آئین نامه های تحصیلات تکمیلی می باشد.

جدول ۴: دروس سمینار و پایان نامه

 
۱ سمینار ۲
۲ پایان نامه ۶