اصطلاح هوش جمعي ، در سال 1989 توسط گرادوبني و ژينگوانگ، به همراه رباتيك سلولي معرفي گرديد.هوش جمعی ویژگی از سیستم است که بر اساس آن رفتار گروهی عامل های غیر پیچیده که به صورت محلی با محیط شان درارتباط هستند منجر به وجود آمدن الگو های منسجم، یکپارچه و کارا میشود . هوش جمعی زمینه ای را فراهم می آورد که در آن امکان کاوش حل مسئله به صورت گروهی ( توزیع شده) بدون کنترل متمرکز کننده یا تهیه مدل کلی ممکن است .

هوش جمعی، هوش مصنوعی است که بر پایه رفتار گروهی سیستم های غیرمتمرکز و خودسازمانده بنا شده است. سیستم های هوش جمعی، معمولا از مجموعه ای از عامل های ساده که به صورت محلی با یکدیگر و به محیط شان در تعامل هستند تشکیل شده است .

عوامل از قوانین بسیار ساده ای پیروی میکنند و با وجود اینکه ساختار کنترل متمرکزی برای تعیین رفتار هر عامل مستقل وجود ندارد، تعامل محلی بین این عامل ها منجر به به وجود آمدن رفتار کلی پیچیده ای می شود.هوش جمعی متدی است که در رابطه با سیستم های مصنوعی و طبیعی که از تعداد زیادی اجزا مستقل تشکیل شده اند مطرح می شود. این اجزا با استفاده از کنترل غیر متمرکز و خود سازماندهی هماهنگ می شود. به طور خاص این متد بر روی رفتار های جمعی که ناشی از بر هم کنش های محلی اجزا مستقل با یکدیگر و با محیطشان است متمرکز شده است. هوش گروهی یک قالب طراحی بر پایه رفتار اجتماعی حشرات است .

در روشهايي كه در گروه هوش جمعي جاي مي گيرند ، ارتباط مستقيم يا غير مستقيم بين جوابهاي مختلف الگوريتم وجود دارد. در واقع، در اين روشها ، جوابها كه موجوداتي كم هوش وساده هستند، براي پيدا شدن ويا تبديل شدن به جواب بهينه ، همكاري مي كنند . اين روشها از رفتارهاي جمعي حيوانات و موجودات زنده در طبيعت الهام گرفته شده اند .

بعضی از محصولات مصنوعی ساخت انسان نیز در حوزه هوش جمعی قرار میگیرند. به طور خاص بعضی از سیستم های چند رباته و همچنین برنامه کامپیوتری خاص که برای انجام بهینه سازی و مسائل آنالیز داده نوشته شده اند جزء این دسته قرار میگیرند .

فرض کنید شما و گروهی از دوستانتان به دنبال گنج میروید هر یک از اعضا گروه یک فلز یاب و یک بیسیم دارد که میتواند مکان و وضعیت کار خود را به همسایگان نزدیک خود اطلاع بدهد. بنابراین شما میدانید آیا همسایگانتان از شما به گنج نزدیک ترند یا نه؟ پس اگر همسایه ای به گنج نزدیک تر بود شما می توانید به طرف او حرکت کنید. با چنین کاری شانس شما برای رسیدن به گنج بیشتر می شود و همچنین گنج زود تر از زمانی که شما تنها باشید پیدا می شود .

این مثال ساده از رفتار جمعی است که افراد برای رسیدن به یک هدف نهایی همکاری میکنند. این روش موثرتر از زمانی است که افراد جداگانه عمل می کنند .

هوش جمعی را میتوان به صورت مجموعه ای سازمان یافته از موجوداتی تعریف کرد که با یکدیگر همکاری میکنند .در کاربردهای محاسباتی هوش جمعي از موجوداتی مانند مورچه ها، زنبور ها، موریانه ها، دسته های ماهیان و دسته پرندگان الگو برداری می شود .در این نوع اجتماعات هر یک از موجودات ساختار نسبتا ساده ای دارند ولی رفتار اجتماعی آنها بینهایت پیچیده است .

رفتار کلی یک هوش جمعی به صورت غیر خطی از آمیزش رفتارهای تک تک اجتماع به دست می آید یا به عبارتی یک رابطه بسیار پیچیده بین رفتار جمعی و رفتار فردی یک اجتماع وجود دارد . رفتار جمعی فقط وابسته به رفتار فردی افراد اجتماع نیست بلکه به چگونگی تعامل میان افراد وابسته است . تعامل میان افراد، تجربه افراد درباره محیط را افزایش میدهد و موجب پیشرفت اجتماع می شود .

ساختار اجتماعی هوش جمعی بین افراد مجموعه کانال های ارتباطی ایجاد میکند که طی آن افراد میتوانند به تبادل تجربه های شخصی بپردازند .

مدل سازی محاسباتی هوش جمعی کاربرد های موفق و بسیاری داشته است. هوش جمعی تبادل جزئی تعداد زیادی عوامل ساده را برای حصول یک هدف کلی است . ویژگی خاص سیستم هوش جمعی توانایی آن در عملکرد به صورت هماهنگ بدون حضور هماهنگ کننده یا کنترل کننده خارجی است. مثال های زیادی در رابطه با ذات گروه ها که رفتار جمعی را بدون اینکه هیچ یک از اعضای گروه را کنترل کنند یا از رفتار کلی گروه با خبر باشند انجام می دهند، قابل مشاهده است . با وجود اینکه علیرغم کم بودن اعضای تشکیل دهنده گروه، گروه از دید کل می تواند رفتار هوشمندی را نمایش دهد این نتیجه بر هم کنش اجرایی است که از دید فضایی با یکدیگر همسایه اند و بر مبنای قوانین ساده ای عمل میکنند .

اغلب اوقات رفتار هر یک از اجزای گروه به شکل عبارت های اجتماعی بیان میشود و هر یک از اجزا دارای رفتار اتفاقی یا تصادفی است که وابسته به درک محلی او از همسایگیهایش است . سيستم هاي زيستي هوشمند روي زمين همان سيستم هاي بيولوژيك مي باشند. اينگونه سيستم ها به كمك فرآيند هاي تكاملي طراحي شده اند ، معمولا توسط يك دستگاه كنترل مي شوند و به صورت گروهي يا گله اي زندگي مي كنند. بر خلاف انسان ، بسياري از اين سيستم هاي هوشمند از جانداران ساده اي درست شده اند كه گويا از منطق ، رياضيات ، برنامه ريزي، مدل سازي پيرامون ، نمي توانند بهره بگيرند و گاهي داراي حافظه نيز نمي باشند . با اين همه اين سيستم ها با اين كه داراي سادگي مي باشند ، كارهاي محاسباتي و پردازش هاي پيچيده اطلاعاتي را مي توانند انجام بدهند . درك اينگونه سيستم ها و به كارگيري مكانيزم هايي كه در آنها وجود دارند به ما در حل مسائل پيچيده وطراحي سيستم هاي هوشمند تر كمك فراواني مي نمايند . هوش جمعي يك روش محاسباتي براي حل مسائل مي باشد كه بر پايه رفتار سيستم هاي طبيعي كه شامل جانداران بسياري كنار هم مي باشند كار مي كند . اين روش حل مساله مي كوشد كه مساله ها را به روش گسترده حل نمايد با اين ويژگي كه ميان جانداران اين سيستم ، دو سويگي مستقيم يا غير مستقيم وجود داشته باشد . از كنش و واكنش ميان اين جانداران و همينگونه با پيرامون خودشان ، رفتاري پديد مي آيد كه كار خواسته شده را انجام مي دهد .