سیستم مجموعه­اي هدفدار از عناصر وروابط بین آنها است که شامل موارد زیر می باشد:

–          ورودي( ماده ، انرژی ، انسان،  اطلاعات، منابع مالی)  برای یک سازمان تولیدی ،   کارگاه بسته بندی گوشت

–          فرایند (خانه پردازش)(  تبدیل ورودي به خروجی).

–         خروجی(مانند ورودی ها ممکن است ماده، انرژی، محصولات و خدمات باشد مانند گزارشها و کاربرگهای کامپیوتری که خروجی یک سیستم اطلاعاتی،  برق تولید شده خروجی یک نیروگاه برق،  افراد آموزش دیده خروجی یک سیستم آموزشی است.  و

–          بازخور(روابط کنترلی)مکانیزمی است که با تاثیر بر روي سه جزء دیگر منجر به رفع نقص وبهبود خروجی می شود.

 ابزار ایجاد تعادل در سیستم است

رسیدن به اهداف سیستم را کنترل می کند

نمایش هندسی  سیستم

فرایند

ورودی

بازخور

خروجی

 

 

مثال:

یک سیستم تولیدی (تولید شیشه)

کارخانه تولید شیشه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ویژگی های سیستم

مرز سیستم

–         هر سیستم دارای مرز می باشد که آن را با نقطه چین نمایش می دهند

–         محیط: عناصری که در خارج از سیستم قرار دارند و بر عملکرد سیستم تاثیر مهمی می گذاد ولی سیستم کنترل کامل و مستقیمی  بر آن عناصر ندارند . در مثال بالا مانند دولت

وابستگی بین سیستم ها

     – ورودی هر سیستم می تواند خروجی سیستم دیگر باشد و خروجی هر سیستم، ورودی سیستمی دیگر. مثلا در مثال بالا یکی از ورودی های کارخانه شیشه سازی مواد اولیه شامل سنگ آهک است که خروجی سیستمی دیگر  به نام سیستم استخراج سنگ آهک است

همچنین شیشه به عنوان خروجی سیستم تولید شیشه ، می تواند ورودی سیستم های دیگر باشد

زیر سیستم و سوپر سیستم

دریک اتومبیل یک سیستم کلی وجود داردبنام اتومبیل وچندین سیستم فرعی وشاید درون آن سیستم های فرعی،  سیستم های فرعی تری وجودداشته باشند مثلاً موتور خودرو یک سیستم دیگر  است که درون آن هم سیستم دیگری بنام کاربراتور قرار دارد. وقتی که یک سیستمی، جزء سیستم بزرگتر می باشد، سیستم بزرگتر سوپرسیستم یا فوق سیستم نامیده می شود. برای مثال سیستم دولتی یک شهر یک سیستم است، امادرعین حال قسمتی ازیک سیستم بزرگتر بنام سیستم دولتی یک استان یا ایالت می باشد که آن هم خود یک زیرسیستم دولت ملی می باشد.) .

تفکر سیستمی

امروزه بسیاری از مسائل و مشکلات جوامع بشری و سیستمهای اقتصادی و اجتماعی ناشی از جزنگری می باشد.  بر طبق تعریف سیستم عبارتست از مجموعه ای از عناصر (elements) که بر روی یکدیگر تعامل دارند. مشکل از جایی شروع می شود که ما سیستم را به عوامل اول تجزیه می کنیم و با تمرکز بر جزئیات در پی حل مشکل سیستم برمی آئیم. غافل از این نکته، که سیستم تجزیه شده فقط مجموعه ای از عناصر تفکیک شده است و خاصیت سیستم اولیه را که همان تعامل اجزا می باشد، دارا نیست. اینجاست که لزوم نگاه کل گرایانه به سیستم مشخص می شود.

شروع تفکر سیستمی از سال 1960 است

–         تفکر سیستمی به تغییر نگرش مبتنی بر تفکیک علوم به حوزه های تخصصی و ریز (تفکر تحلیلی تجزیه مدار) به نگرش مبتنی بر ترکیب یافته های رشته های گوناگون علمی تا کید دارد .

–         این تفکر با مجموعه ای از اجزا سر و کاردرد و نه با خود اجزا .

کلی نگری از ویژگی های اصلی تفکر سیستمی است یعنی هر پدیده همانند یک موجود زنده دارای نظم، دارای روابط باز محیط،  خود تنظیم  و هدفمند است و به جای تمرکز بر اجزای پدیده به کلیت آنها تا کید دارد .

–         تفکر سیستمی روش قابل اعتمادتری برای شناخت پدیده های پیچیده

–         متفکران تفکر سیستمی بیان می کنند مطالعه فراگرد های به هم پیوسته اجزا ی یک سیستم مفید تر از تحلیل ریز آنها ست

–         این دو رویکرد در مقابل هم  نیستند بلکه کامل کننده هم هستند

–         از اهداف رویکرد سیستمی  ایجاد وحدت میان علوم،  به حداقل رساندن دو باره کاری ها،  انتقال یافته های یک حوزه علمی به حوزه های دیگر

رشته هایی مانند هوش مصنوعی از تفکر سیستمی ناشی شده  و در واقع ترکیبی از علوم كامپيوتر، فلسفه ، رياضيات،  زيست شناسي،   زبان شناسي و … است.

 

سیستم های باز و بسته

سیستم بسته: در سیستم های بسته هیچ گونه تعامل و تبادلی بین سیستم و محیط خارج آن وجود ندارد به عبات دیگر درهای یک سیستم بسته کاملا بر روی دنیای خارج از ان بسته است و میزان تعامل مادی و غیر مادی آن با محیط خارج صفر است .

سیستم باز : سیستمی است که با محیط خود در ارتباط است .

 سیستم هایی که به طوردائم با محیط اطراف خود در تعامل بوده و خود را با شرایط محیطی سازگار می نمایند  سیستم های باز دائما با  محیط خود تبادل انرژی، ماده و اطلاعات می کنند.

خصوصیات سیستم های باز

یکی از خصوصیات سیستم های باز آنتروپی منفی است.  آنتروپی بیانگر تمایل سیستم ها به کهولت و بی نظمی است . سیستم های بسته، به مرور زمان از هم گسیخته می شوند زیرا انرژی یا داده جدیدی دریافت نمی کنند ولی سیستم های باز آنتروپی منفی دارند و می توانند خود را ترمیم کنند و با حفظ ساختار خود زنده بمانند.

تعریف آنتروپی :در درون سیستمها عواملی بوجود می آیند که سیستمها را  از جهت اصلی آن منحرف می سازند و به سمت عدم تعادل سوق می دهند. این عوامل را آنتروپی می خوانند

انواع آنتروپی

در هر سیستم عواملی وجود دارند که بر خلاف جهت نظم سیستم عمل می کنند و مختل کننده انتظام سیستم هستند این عوامل را آنتروپی می نامند

1- آنتروپی مثبت : عملکردش در خلاف جهت نظم سیستم است

2- آنتروپی منفی : عملکرش خلاف جهت آنتروپی مثبت است و برای ایجاد تغییرات تعدیلاتی در جهت اصلاح انحرافات به منظور بقاء سیستم در محیط عمل می­کند